تشخیص قدمت تاریخی منطقه و نشانههای کاوش
ارزیابی و تشخیص قدمت تاریخی منطقه در حوزه کاوشهای باستانی و بررسیهای میدانی، یکی از مهمترین مهارتها برای تحلیل صحیح محوطهها است. برای تشخیص اینکه یک منطقه دارای چه قدمت تاریخی است و در چه دورهای محل استقرار یا تدفین بوده، متخصصان و کاوشگران از مجموعهای از نشانههای سطحی، آثار محیطی و اشیای بهدستآمده استفاده میکنند.
۱. سفالها و تکهسفالها (شناسنامه زنده منطقه)
سفال فراوانترین و دقیقترین نشانه برای تعیین قدمت سطحی یک منطقه است:
- سفالهای خشن و بیلعاب (پیش از تاریخ تا اشکانی): سفالهای نخودی، قرمز یا خاکستری ضخیم بدون لعاب معمولاً به دورههای کهنتر (هزارههای قبل از میلاد تا هخامنشی و اشکانی) تعلق دارند. سفال خاکستری به ویژه شاخص عصر آهن است.
- سفالهای لعابدار (ساسانی تا اسلامی): ورود لعاب تکرنگ (مانند فیروزهای ساسانی و اوایل اسلامی) یا لعابهای چندرنگ و نقشدار، نشاندهنده قدمت منطقه در دوران ساسانی، سلجوقی، صفوی و بعد از آن است.
۲. ساختار معماری و ملاتهای بهکاررفته
نوع مصالح و ملات بهکاررفته در دیوارهها، قلعهها یا سازههای زیرسطحی، دوره تاریخی منطقه را فاش میکند:
- ملات ساروج و گچ: استفاده گسترده از ساروج محکم در ملاط دیوارهها یا ساروجهای حوضچه و پلمب، اغلب مشخصه دورههای هخامنشی، اشکانی و بهویژه ساسانی است.
- ابعاد و جنس آجرها: آجرهای بزرگ و مربعی (مثلاً ۴۰×۴۰ یا ۳۵×۳۵ سانتیمتر) شاخص دوره ساسانی و اشکانی هستند، در حالی که آجرهای کوچکتر (پلاکی یا مربعی ۲۰×۲۰) بیشتر به دورههای اسلامی (سلجوقی تا ایلخانی و صفوی) تعلق دارند.
۳. نمادها، جوغنها و علائم صخرهای
علامتهای کندهکاریشده روی سنگها نه تنها راهنمای منطقهای هستند، بلکه قدمت آن را نیز نشان میدهند:
- جوغنهای عمیق و شیاردار: بیشتر مربوط به دورههای اشکانی، ساسانی و تدفینهای استودان و مادی است.
- جوغنهای مربعی یا مستطیلی: غالباً نشاندهنده مقابر و ورودیهای اتاقکدار ساسانی یا اشکانی هستند.
- جوغنهای دایرهای ساده: میتوانند قدمت بسیار کهنتر (عصر برنز و آهن) داشته باشند که برای آیینهای قربانی یا جمعآوری روغن/آب استفاده میشدند.
- نقشبرجستهها و علائم حیوانات: شیر، شتر، شاهین یا مار، بسته به سبک حکاکی و میزان فرسایش سنگ، به تحلیل سن محوطه کمک میکنند.
۴. معماری قبور و روشهای تدفین
نحوه ساخت مقابر و جهت قرارگیری آنها یکی از قاطعترین روشهای تشخیص قدمت است:
| نوع تدفین / قبر | دوره تاریخی مرتبط | ویژگیهای شاخص |
|---|---|---|
| قبور خمرهای (کوزهای) | اشکانیان | قرارگیری جسد درون کوزه یا خمره بزرگ |
| قبور گبر یا سردابهای | پیش از اسلام (مادی، هخامنشی، ساسانی) | تدفین همراه با هدایا، عدم رعایت جهت قبله |
| قبور کلکانی یا تپهای (تومولوس) | هخامنشی، اشکانی و الیمائی | ساخت تپههای دستساز روی اتاقک سنگی |
| استودانها (دخمهها) | ساسانیان | شکافها و گودالهای صخرهای برای نگهداری استخوان |
۵. سکهها و فلزات موجود در منطقه
- ترکیب فلزات: اشیای مفرغی (برنزی) مربوط به هزاره اول و دوم قبل از میلاد (مانند مفرغ لرستان) هستند. اشیای نقرهای و طلایی با عیار و ضرب مشخص، دوره دقیق سلسلهها (مانند سکههای چکشی ساسانی یا اموی/عباسی) را مشخص میکنند.
- اکسید و پتینه فلزات: میزان و نوع سوزش، سولفاته شدن و پتینه روی فلزات (پتینه سبز روی مس/مفرغ یا پتینه خاکستری/سیاه روی نقره) نشاندهنده ماندگاری طولانیمدت شیء در خاک و اصالت قدمت منطقه است.
۶. نشانههای زیستمحیطی و تغییرات خاک
- خاک دستریز و لایههای خاکستر: وجود لایههای زغال و خاکستر در عمق خاک نشاندهنده آتشسوزی، تخریب یا کوره فعال در یک دوره خاص است.
- گیاهان شاخص: رشد برخی گیاهان خاص با ریشههای عمیق روی تپهها گاهی نشاندهنده وجود کانالهای آب، قنات یا دستخورده بودن خاک زیرین در گذشته است.
خدمات پس از فروش شرکت فلزیاب غرب :
بعد از اطمینان از اصالت و سالم بودن دستگاه حتما این به این نکته توجه کنید که شرکتی که دستگاه را از آن خرید می کنید دارای خدمات پس از فروش باشد تا در صورتی که بعد از خرید احتیاج به قطعه و یا آموزش داشتید بتوانید با شرکت مورد نظر تماس بگیرید و یا حتی بتوانید دستگاه خود را ارتقا دهید .
شماره تلفن جهت مشاوره رایگان خرید و فروش فلزیاب
09383008538 – 09106160671
همچنین لینک های زیر را ملاحظه نمایید:
همچنین از طریق راه های زیر میتوانید با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
کارشناس خرید و فروش فلزیاب تلگرام
